Hoe goed je ook onderzoek doet naar een kinderdagverblijf, je weet nooit precies wat voor mensen er voor je kind zullen zorgen. De VOG is het eerste vereiste waaraan medewerkers moeten voldoen, maar wat zegt dat document eigenlijk echt over veiligheid binnen een organisatie?
Wat is een VOG en wie controleert deze voor kinderopvang?
Een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) is een officieel document van Justis, het ministerieel departement dat onder meer de integriteit van mensen in kwetsbare beroepen toetst. Voor iedereen die werkt in de kinderopvang is een geldige VOG verplicht. Dit geldt voor vaste medewerkers, maar ook voor invalkrachten, schoonmakers met kindercontact en zelfs vrijwilligers die regelmatig aanwezig zijn. Lees hier meer over de inhoud van een VOG.
De aanvraag loopt via het Personenregister Kinderopvang, een centraal systeem waar alle werknemers in de sector staan geregistreerd. Het kinderdagverblijf of gastouderbureau vraagt de VOG aan, niet de medewerker zelf. Dat voorkomt dat iemand een verklaring vervalst of een oude versie gebruikt. De organisatie ontvangt bericht van Justis: goedkeuring, afwijzing, of aanvullend onderzoek.
Wat betekent een VOG voor de veiligheid van je kind?
De VOG is een momentopname. Hij zegt iets over het verleden van iemand, niet over toekomstig gedrag. Dat is een beperking die je als ouder moet kennen. Tegelijkertijd is het een effectief filter: mensen met ernstige veroordelingen voor seksueel misbruik, geweld of zedendelicten komen er niet doorheen.
Welke vergrijpen staan op de VOG en welke niet
Justis kijkt specifiek naar strafbare feiten die relevant zijn voor het werken met kinderen. Dat zijn niet alleen veroordelingen, maar ook uitgeprocedeerde zaken en soms zelfs meldingen bij het Meldpunt Kinderen die tot een onderzoek hebben geleid. Een verkeersboete of kleinschalige financiële fraude staat er doorgaans niet op. Wel zichtbaar zijn zedenmisdrijven, geweldsdelicten, drugshandel in de nabijheid van minderjarigen, en recente veroordelingen voor diefstal met braak.
Er is een nuance die veel ouders niet kennen: de VOG toont niet álle justitiële gegevens. Justis maakt een afweging op basis van de functie. Voor kinderopvang geldt de strengste categorie, maar een veroordeling van twintig jaar geleden voor iets anders dan kindermisbruik kan soms buiten beschouwing blijven.
Hoe lang is een VOG geldig bij opvangmedewerkers
De VOG heeft officieel geen vervaldatum, maar de kinderopvangwet verplicht organisaties om periodiek te controleren of er nieuwe feiten zijn bijgekomen. De meeste organisaties hanteren een termijn van drie tot vijf jaar voor hernieuwde screening. Justis kijkt hierbij of er reden is voor hernieuwd onderzoek.
Als een medewerker tijdens zijn dienstverband veroordeeld wordt, weet de organisatie daar niet altijd direct van. De VOG is immers al afgegeven. Daarom bestaat het systeem van continue screening.
Hoe werkt continue screening bij Justis?
Continue screening is het veiligheidsnet onder de eenmalige VOG. Sinds 2020 worden alle werknemers in de kinderopvang automatisch gevolgd door Justis. Als iemand na aanstelling veroordeeld wordt voor een relevant strafbaar feit, krijgt de werkgever binnen enkele weken bericht. Dat kan leiden tot onmiddellijke schorsing of ontslag.
Dit systeem werkt alleen als de medewerker daadwerkelijk in het Personenregister staat. Bij illegale opvang of als een organisatie de registratie verwaarloost, valt dit mechanisme weg. Tijdens een GGD-inspectie wordt gecontroleerd of alle medewerkers correct geregistreerd staan. Een afwijking daarop is een ernstige overtreding.
Bij een verhuizing van een medewerker naar een andere opvang blijft de VOG geldig, maar de nieuwe werkgever moet zelf de registratie in het Personenregister controleren en de continue screening activeren. Dat gebeurt niet altijd automatisch.
Wat doet de GGD met VOG-gegevens tijdens inspecties?
De GGD inspecteert minstens jaarlijks op naleving van de Wet kinderopvang. De VOG en het Personenregister zijn daarin een vast onderdeel. Inspecteurs kijken of alle aanwezige medewerkers op de werkvloer daadwerkelijk geregistreerd staan, of de VOG-verklaringen aanwezig zijn, en of er een protocol bestaat voor het omgaan met afwijzingen of signalen uit de continue screening.
Een kinderdagverblijf dat een medewerker zonder geldige VOG laat werken, riskeert een handhavingsadvies aan de gemeente. Dat kan leiden tot boetes, aanpassingsverplichtingen of in het ergste geval sluiting. De GGD publiceert deze bevindingen in het Landelijk Register Kinderopvang, waar je als ouder gratis in kunt kijken.
Wat de GGD níét doet, is de inhoud van individuele VOG's beoordelen. Dat is de verantwoordelijkheid van Justis en de werkgever. De GGD controleert louter of het proces rondom de VOG op orde is. Dat onderscheid is relevant als je een inspectierapport leest: "geen bijzonderheden" betekent dat de administratie klopt, niet dat alle medewerkers persoonlijk door de GGD zijn gekeurd.
Welke vragen stel je over VOG en veiligheid bij een rondleiding?
De VOG is een systeem dat je als ouder niet zelf kunt controleren. Je ziet het papier niet, je krijgt geen inzage in de database. Wat je wel kunt doen, is gericht vragen stellen aan het management om te peilen hoe serieus veiligheid wordt genomen.
Vraag hoe de organisatie omgaat met nieuwe medewerkers: wanneer mag iemand alleen met kinderen werken? Bij sommige kinderdagverblijven is dat pas na goedkeuring van de VOG, bij anderen start iemand onder begeleiding terwijl de aanvraag loopt. Vraag ook naar het beleid bij invalkrachten: hebben zij dezelfde screening doorlopen, en hoe weet de vaste groepsleidster dat op het moment zelf?
Een tweede lijn van vragen gaat over het interne meldprotocol. Wat doet de organisatie als Justis een signaal geeft uit de continue screening? Is er een directe lijn met de GGD, of wordt intern eerst onderzocht? En hoe gaat de organisatie om met meldingen van ouders of medewerkers over grensoverschrijdend gedrag, los van de VOG?
Tot slot: vraag of er een vierogenprincipe geldt bij bepaalde handelingen. Het wisselen van luiers, het helpen bij de wc, het troosten in een afgelegen hoek: situaties waar een medewerker alleen is met een kind. Een VOG zegt niets over hoe iemand handelt in zo'n moment. Een organisatie die structureel voorkomt dat medewerkers alleen zijn met kinderen in kwetsbare situaties, voegt een laag toe die de VOG niet kan bieden.
Aan de slag
De VOG is een begin, geen garantie. Combineer de zekerheid van de formele screening met je eigen observatie tijdens rondleidingen, en met de informatie uit GGD-inspectierapporten die je vooraf kunt raadplegen. Op Kiddie.nl vind je per kinderdagverblijf de samenvatting van die rapporten, inclusief bevindingen over personeelsregistratie en veiligheidsbeleid. Zo maak je een keuze die niet alleen op je gevoel berust, maar op controleerbare feiten.