In de kinderopvang geldt een wettelijke verplichting: iedereen die met kinderen werkt, moet een geldige VOG hebben. Dat klinkt logisch, maar wat er precies achter die eis zit, weten de meeste ouders niet. Van aanvraag tot registratie: in deze blog leggen we uit hoe de VOG werkt en wat het betekent voor de veiligheid van je kind.
Wat is een VOG precies?
VOG staat voor Verklaring Omtrent het Gedrag. Het is een officieel document van het Ministerie van Justitie en Veiligheid, waaruit blijkt dat iemands justitiële verleden geen bezwaar vormt voor de functie waarvoor de verklaring wordt aangevraagd. De VOG is dus geen algemeen bewijs van goed gedrag, maar een gerichte screening op basis van de aard van het werk.
Voor de kinderopvang wordt een specifiek screeningsprofiel gebruikt: dat van werken met kinderen. Dat profiel is strenger dan de standaard VOG. Er wordt niet alleen gekeken naar veroordelingen, maar ook naar lopende zaken en sepots die relevant kunnen zijn voor de veiligheid van kinderen. Een medewerker die een VOG aanvraagt voor de kinderopvang, wordt dus anders beoordeeld dan iemand die een VOG nodig heeft voor, zeg, een administratieve functie.
De VOG wordt aangevraagd door de medewerker zelf, maar de werkgever (de kinderopvangorganisatie) is verantwoordelijk voor het opvragen en bewaren ervan.
Wat betekent een VOG voor de veiligheid van je kind?
Zonder geldige VOG mag iemand niet aan het werk in de kinderopvang. Het is één van de wettelijke waarborgen die de overheid heeft ingebouwd om de veiligheid in de kinderopvang te garanderen. Het is geen sluitend systeem, maar het vormt wel een serieuze drempel: mensen met een relevant justitieel verleden kunnen geen geldige VOG krijgen voor werk met kinderen en mogen dus niet aan de slag in een kinderdagverblijf, BSO of als gastouder.
Waarom is een VOG verplicht in de kinderopvang?
De verplichting is vastgelegd in de Wet kinderopvang. De gedachte erachter is simpel: kinderen in de opvang zijn jong en kwetsbaar, en ouders kunnen niet de hele dag aanwezig zijn. De overheid heeft daarom een basisniveau van screening verplicht gesteld voor iedereen die structureel met kinderen werkt. Dat geldt niet alleen voor pedagogisch medewerkers, maar ook voor stagiaires die zelfstandig worden ingezet, vrijwilligers en zelfs voor mensen die regelmatig aanwezig zijn op de locatie, zoals een klusjesman die structureel over de vloer komt. Óók invalkrachten moeten een geldige VOG hebben.
Voor gastouders geldt dezelfde verplichting. Zij moeten een VOG hebben voordat ze via een gastouderbureau aan de slag kunnen. Het gastouderbureau is verantwoordelijk voor het controleren hiervan.
Wat als een medewerker geen geldige VOG heeft?
Iedere kinderopvang wordt jaarlijks onverwachts gecontroleerd door de GGD. Als er bij een zo'n inspectie blijkt dat een medewerker werkt zonder geldige VOG, is dat een serieuze overtreding. De GGD kan de gemeente adviseren om handhavend op te treden, wat kan leiden tot een aanwijzing of in het uiterste geval sluiting van de locatie.
Belangrijk om te weten: een verlopen VOG is ook een probleem. De wet schrijft voor dat de VOG actueel moet zijn op het moment dat iemand begint te werken. Er is geen wettelijke vervaldatum voor een bestaande VOG, maar de GGD controleert wel of de VOG is afgegeven vóór de startdatum van de medewerker.
Wat wordt er gecheckt bij een VOG-aanvraag voor kinderopvang?
Bij de VOG-aanvraag voor kinderopvang wordt er gekeken naar het screeningsprofiel Werken met kinderen en/of mensen met een verstandelijke beperking. Dat is een van de zwaarste profielen. Dit betekent dat de justitiële documentatie van de aanvrager bekeken wordt, aan de hand daarvan wordt beoordeeld of er strafbare feiten in het verleden zijn die een risico vormen in de context van werken met kinderen.
Het gaat daarbij niet alleen om veroordelingen. Ook transacties (waarbij iemand een boete betaalt zonder dat er een rechtszaak komt), voorwaardelijke sepots en lopende strafzaken kunnen een reden zijn om de VOG te weigeren. De beoordeling is altijd contextgebonden: de overheid weegt de ernst van het delict, hoe lang geleden het plaatsvond en of het relevant is voor de functie.
Wordt de VOG geweigerd, dan ontvangt de aanvrager een brief met de reden. De aanvrager kan bezwaar maken, maar zolang er geen geldige VOG is, mag diegene niet aan het werk in de kinderopvang.
Personenregister Kinderopvang
Een VOG is geen eenmalige controle. In de kinderopvang geldt daarnaast een doorlopende screening via het Personenregister Kinderopvang. Iedereen die werkt of structureel aanwezig is op een opvanglocatie moet hierin geregistreerd staan. Er wordt continu gecontroleerd of er nieuwe justitiële informatie ontstaat die relevant kan zijn voor het werken met kinderen. Als dat zo is, krijgt de werkgever een signaal en moet er actie worden ondernomen.
Dit systeem verkleint risico's maar is geen sluitend vangnet: het kan problemen signaleren, maar niet volledig voorkomen.
Hoe controleer jij dit als ouder?
Als ouder heb jij geen toegang tot het Personenregister Kinderopvang, maar dit doet de GGD voor je. Iedere opvanglocatie wordt jaarlijks onverwachts geïnspecteerd. Bij deze inspectie wordt ook gecontroleerd of de huidige VOG- en personeelregistraties kloppen.
Op Kiddie.nl heb je per opvanglocatie toegang tot deze GGD-rapporten. Je vindt een overzichtelijke samenvatting van deze rapporten, zodat je in één oogopslag kunt zien of er overtredingen zijn gemaakt. Ook heb je toegang tot het volledige rapport.