Spruw bij je baby of peuter ziet er vaak heftiger uit dan het is, maar het roept wel direct vragen op. Mag je kind nog naar het kinderdagverblijf? Is het besmettelijk voor de andere kinderen? En hoe lang duurt die witte aanslag in de mond eigenlijk? Als werkende ouder wil je vooral weten waar je aan toe bent. Dit artikel geeft je heldere antwoorden over orale spruw, luieruitslag door spruw, de RIVM-richtlijnen en hoe je dit bespreekt met de opvang.
Wat is spruw precies en hoe herken je het?
Spruw is een schimmelinfectie veroorzaakt door de gist Candida albicans. Deze gist komt van nature bij vrijwel iedereen in de mond en op de huid voor, maar bij baby's en jonge kinderen kan hij soms uitgroeien tot een opvallende infectie. Dat gebeurt vaker als het immuunsysteem nog volop in ontwikkeling is, na een antibioticakuur of bij langdurig vochtige huid in de luier.
Je herkent orale spruw aan witte, wrongelachtige plekjes op de tong, het tandvlees of de binnenkant van de wangen. Die plekjes zijn niet zomaar weg te vegen en onder het witte laagje zit een rode, vaak licht bloedende huid. Je baby kan hierdoor lastig drinken of eten en is sommer meer huilerig dan normaal.
Luieruitslag door spruw ziet er anders uit: een felrode, glanzende huid met kleine satellietvlekjes eromheen. Deze uitslag zit vaak in de plooien van de lies en kan pijnlijk zijn bij het verschonen. Soms hebben kinderen beide vormen tegelijk.
Is spruw besmettelijk voor andere kinderen op de opvang?
Hier zit een belangrijk verschil tussen de twee vormen. Orale spruw is in de praktijk nauwelijks besmettelijk. De Candida-gist leeft al bij de meeste mensen zonder dat ze er ziek van worden. Bij baby's met een nog rijpend immuunsysteem kan de gist wel uitgroeien tot spruw, maar dat is geen klassieke besmetting van het ene kind op het andere.
Spruw in de luier is evenmin besmettelijk op de gebruikelijke manier. De gist zit al op de huid en groeit alleen uit onder bepaalde omstandigheden, zoals warmte, vocht en een verstoord huidmicrobioom. Direct contact met een andere baby leidt er niet automatisch toe dat deze ook spruw krijgt.
Toch hanteren veel opvanglocaties hun eigen beleid. Net als bij waterpokken op de opvang kijken pedagogisch medewerkers niet alleen naar wat het RIVM zegt, maar ook naar hoe je kind zich voelt. Heeft je baby veel pijn bij het drinken, is er sprake van koorts of vraagt het om extra één-op-één aandacht die op de groep lastig te geven is? Dan kan de opvang vragen om thuis te blijven, ook al is er geen wettelijke uitsluitingsplicht.
Wat zegt het RIVM over terugkeer naar de opvang?
De RIVM-richtlijnen voor kinderopvang maken onderscheid tussen kinderziektes die een uitsluitingsplicht met zich meebrengen en aandoeningen waarbij dat niet zo is. Spruw valt in de tweede categorie. Er is geen wettelijke verplichting om een kind met spruw thuis te houden van het kinderdagverblijf of de BSO.
Dat betekent dat je kind theoretisch gewoon naar de opvang mag, zolang hij of zij zich verder goed voelt en normaal kan eten en drinken. In de praktijk werken veel locaties met een eigen ziektebeleid. Sommige kinderdagverblijven vragen ouders om orale spruw te melden zodat ze extra alert kunnen zijn op hygiëne rond speentjes, flesjes en knuffels. Bij hevige luieruitslag kan worden gevraagd om thuis te blijven tot de behandeling aanslaat en je kind minder pijn heeft.
Belangrijk om te weten: het RIVM adviseert wel om goed op te letten bij kinderen met een ernstig verzwakt immuunsysteem. Voor de gemiddelde gezonde baby of peuter geldt dit niet.
Hoe behandel je spruw bij je kind?
De behandeling van spruw is doorgaans eenvoudig en effectief. Bij orale spruw krijgt je baby of peuter een antimycoticum in druppelvorm, meestal miconazol of nystatine. Je druppelt het medicijn na het voeden in de mond, op de plekken met de witte aanslag. Het is belangrijk om dit consequent te doen, ook als de symptomen al lijken te verdwijnen, anders komt de infectie terug.
Voor luieruitslag door spruw is er vaak een antischimmelzalf die je dun op de aangetaste huid smeert. Daarnaast helpt het om de huid zoveel mogelijk droog en fris te houden: regelmatig verschonen, even zonder luier laten liggen en een beschermende zalf bij iedere luierwissel.
Geef je borstvoeding? Dan is het verstandig om ook je eigen tepels te laten controleren. Spruw kan heen en weer worden overgedragen tussen moeder en kind, waardoor de infectie blijft terugkomen. Behandeling van beide tegelijk is dan nodig.
Wanneer neem je contact op met de huisarts?
Spruw gaat meestal binnen een tot twee weken over met de juiste behandeling. Toch zijn er momenten waarop je de huisarts moet bellen:
- Je baby weigert voedingen of drinkt significant minder
- Er sprake is van koorts boven de 38,5 graden
- De symptomen worden erger ondanks behandeling
- De luieruitslag bloedt of er ontstaan blaasjes met pus
- Je kind heeft spruw vaker dan drie keer per jaar
Bij terugkerende spruw kan de huisarts onderzoeken of er een onderliggende oorzaak is, zoals een verminderde weerstand of een onopgemerkte suikerziekte bij oudere peuters.
Hoe communiceer je hierover met de opvang?
Open communicatie werkt het beste. Meld bij de intake of via de ouderapp dat je kind spruw heeft, welke vorm en of er al behandeling is gestart. Vraag naar het specifieke beleid van de locatie. Sommige kinderdagverblijven noteren dit in het kindvolgsysteem zodat alle medewerkers op de hoogte zijn.
Vraag ook hoe zij omgaan met hygiëne rond flesvoeding, speentjes en knuffels. Bij orale spruw is het verstandig om deze items extra goed te reinigen en niet te delen met andere kinderen. De opvang weet vaak al hoe dit te regelen, maar het helpt als jij dit thuis ook consequent doet.
Net als bij hand-, voet- en mondziekte op de opvang is het bij spruw vooral een kwestie van gezond verstand: kijk naar je kind, volg de behandeling en stem af met de pedagogisch medewerkers. Wil je weten hoe jouw opvang omgaat met kinderziektes en hygiëne? Op Kiddie.nl vind je locaties met uitgebreide informatie over hun ziektebeleid en GGD-rapporten.
Kan spruw terugkomen en hoe voorkom je dat?
Ja, spruw kan helaas terugkeren, vooral bij baby's die vaak antibiotica gebruiken of die gevoelig zijn voor huidirritaties. Enkele praktische tips om herhaling te voorkomen:
- Reinig speentjes, flesonderdelen en bijtringen regelmatig door te koken of te steriliseren
- Wissel tandenborstels bij oudere peuters na genezing
- Houd de luierzone droog en luchtig
- Vermijd te lang hetzelfde luiermerk als je kind hierop reageert
- Geef bij borstvoeding ook aandacht aan eigen tepelhygiëne
Spruw is vervelend, maar zelden ernstig. Met de juiste behandeling en goede afstemming met je opvang is het goed te managen. Vergelijk op Kiddie.nl verschillende kinderopvanglocaties op hun aanpak van gezondheid en hygiëne, zodat je vooraf weet waar je aan toe bent als je kind een keer niet helemaal fit is.
