Zo lees je het GGD-inspectierapport van je kinderdagverblijf

Elk kinderdagverblijf, elke buitenschoolse opvang (bso) en elk gastouderbureau in Nederland wordt jaarlijks gecontroleerd door de GGD. De inspecteur komt meestal onaangekondigd langs en beoordeelt of de opvang voldoet aan de Wet kinderopvang. Van dat bezoek wordt een inspectierapport gemaakt, en dat rapport is openbaar. Handig, want zo kun je zelf checken hoe jouw (toekomstige) opvang ervoor staat. Maar als je zo'n rapport voor het eerst opent, is de kans groot dat je door de bomen het bos niet meer ziet. Wat betekenen al die termen? En wanneer moet je je zorgen maken?

In dit artikel leggen we stap voor stap uit hoe je een GGD-inspectierapport leest, welke onderdelen erin staan, en hoe je het verschil herkent tussen een klein administratief puntje en een serieuze overtreding.

Waar vind je het inspectierapport?

Inspectierapporten staan op twee plekken. Ten eerste in het Landelijk Register Kinderopvang (LRK), de officiële database van alle geregistreerde kinderopvanglocaties in Nederland. Je zoekt op naam of postcode en vindt per locatie de inspectierapporten. Daarnaast is elke opvanglocatie verplicht om het rapport op de eigen website te plaatsen, of het op een zichtbare plek in de locatie ter inzage te leggen.

In het LRK vind je ook een korte samenvatting per locatie onder de naam 'In-één-oogopslag'. Dat geeft je snel een eerste indruk, maar voor het volledige beeld wil je het rapport zelf lezen.

Op Kiddie vind je per locatie een heldere samenvatting van het meest recente GGD-rapport, met de positieve punten, verbeterpunten en overtredingen overzichtelijk op een rij. Je kunt ook alerts instellen, zodat je automatisch een melding krijgt wanneer er een nieuw inspectierapport wordt toegevoegd voor de opvang van jouw kind.

Waar kijkt de GGD naar?

Een inspectierapport is opgebouwd uit zes domeinen. Niet elk domein wordt bij elke inspectie beoordeeld - de GGD werkt met risicogestuurd toezicht. Dat betekent dat locaties met een laag risico minder uitgebreid worden geïnspecteerd dan locaties waar eerder zorgen over waren. De zes domeinen zijn:

1. Registratie, wijzigingen en administratie - Klopt de registratie in het LRK? Is de administratie op orde? Dit domein wordt vooral bij de start van een nieuwe locatie bekeken.
2. Pedagogisch klimaat - Hoe gaan de medewerkers om met de kinderen? Wordt er gewerkt volgens het pedagogisch beleidsplan? De inspecteur observeert de dagelijkse praktijk en beoordeelt of kinderen zich veilig kunnen voelen en de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen.
3. Personeel en groepen - Zijn er genoeg medewerkers voor het aantal kinderen (de beroepskracht-kindratio)? Hebben medewerkers de juiste diploma's? Is iedereen in het bezit van een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG)?
4. Veiligheid en gezondheid - Is er een actueel veiligheids- en gezondheidsbeleid? Is er iemand aanwezig met een kinder-EHBO-certificaat? Is er een meldcode kindermishandeling? De inspecteur kijkt ook of het beleid in de praktijk wordt nageleefd.
5. Accommodatie - Is er voldoende binnen- en buitenspeelruimte? Zijn de ruimtes veilig ingericht voor de leeftijd van de kinderen?
6. Ouderrecht - Worden ouders goed geïnformeerd? Is er een oudercommissie? Heeft de opvang een klachtenregeling?

Wat is een overtreding?

Een overtreding betekent dat de opvanglocatie op een of meer punten niet voldoet aan de wettelijke eisen. Maar niet elke overtreding weegt even zwaar. Om te begrijpen wat je leest, helpt het om onderscheid te maken.

Overtredingen die minder zwaar wegen

Sommige overtredingen klinken serieuzer dan ze zijn. Denk aan:

• Het pedagogisch beleidsplan mist een specifieke paragraaf, bijvoorbeeld over het wenbeleid of de overdracht naar de basisschool
• Het veiligheidsbeleid is niet recent geactualiseerd, terwijl de praktijk zelf wel op orde is
• De oudercommissie is (nog) niet ingesteld of heeft nog niet geadviseerd over een beleidswijziging
• Een VOG van een nieuwe medewerker is net verlopen en moet vernieuwd worden
• Het inspectierapport van vorig jaar hangt niet op de juiste plek in de locatie

Dit zijn administratieve of procedurele tekortkomingen. Ze zijn belangrijk - regels bestaan niet voor niets - maar ze zeggen meestal weinig over hoe het er in de dagelijkse praktijk aan toegaat. Dit soort overtredingen wordt vaak snel hersteld via een herstelaanbod (daarover zo meer).

Overtredingen waar je goed op moet letten

Er zijn ook overtredingen die direct raken aan de veiligheid en het welzijn van kinderen. Daar wil je alert op zijn:

• Te weinig medewerkers op de groep - Als de beroepskracht-kindratio niet klopt, betekent dit dat er op dat moment niet genoeg begeleiding was. Dit kan niet achteraf worden 'hersteld' en komt daarom niet in aanmerking voor een herstelaanbod.
• Tekortkomingen in de pedagogische praktijk - De inspecteur observeert hoe medewerkers met kinderen omgaan. Als kinderen bijvoorbeeld onvoldoende aandacht of begeleiding krijgen, of als de emotionele veiligheid niet gewaarborgd is, dan is dat een serieus punt.
• Problemen met veiligheid in de praktijk - Denk aan onveilige situaties op de groep, in de slaapruimte of op het buitenterrein. Onvoldoende toezicht bij risicovolle activiteiten. Of het ontbreken van iemand met een kinder-EHBO-certificaat.
• Ontbrekende VOG's of inschrijving in het Personenregister Kinderopvang - Iedereen die werkt of woont op een plek waar kinderen worden opgevangen, moet ingeschreven staan in het Personenregister Kinderopvang. Via dat register worden medewerkers doorlopend gescreend. Als dit niet op orde is, is dat een directe veiligheidskwestie.
• Herhaalde overtredingen (recidive) - Komt dezelfde overtreding meerdere keren terug in opeenvolgende rapporten? Dan is er een patroon. Dat is een belangrijk signaal dat de opvang structureel moeite heeft om aan de regels te voldoen.

Wat is een herstelaanbod?

Bij een overtreding kan de inspecteur een herstelaanbod doen. Dat houdt in dat de opvanglocatie de kans krijgt om de overtreding binnen vier weken te herstellen, nog voordat het definitieve rapport wordt opgemaakt. Je leest dan in het rapport dat er een overtreding was, maar dat deze inmiddels is hersteld.

Een herstelaanbod wordt vooral gebruikt bij overtredingen die snel op te lossen zijn. Denk aan een beleidsplan dat moet worden aangevuld, of een registratie die ontbreekt. Het wordt niet gebruikt bij overtredingen die niet meer ongedaan te maken zijn, zoals een situatie waarbij te weinig medewerkers op de groep stonden. Ook bij recidive (een overtreding die al eerder is geconstateerd) wordt geen herstelaanbod meer gedaan.

Als je in een rapport leest dat er een herstelaanbod is gedaan én dat de overtreding is hersteld, dan is dat over het algemeen een geruststellend teken. Het laat zien dat de opvang bereid en in staat was om snel in actie te komen.

Wat is een handhavingsadvies?

Als een overtreding niet via een herstelaanbod wordt opgelost - of als de overtreding daarvoor te ernstig is - adviseert de GGD de gemeente om handhavend op te treden. De GGD geeft dus een advies; het is de gemeente die vervolgens beslist wat er gebeurt.

De gemeente heeft verschillende mogelijkheden, oplopend in zwaarte:

• Een waarschuwing of aanwijzing
• Een last onder dwangsom (de opvang moet de overtreding herstellen, anders volgt een boete)
• Een bestuurlijke boete
• In het uiterste geval: sluiting van de locatie of verwijdering uit het LRK

Een handhavingsadvies in het rapport hoeft niet te betekenen dat er iets ernstig mis is. Soms is het een formele stap bij een overtreding die al hersteld is, maar waarvoor de gemeente toch op de hoogte moet worden gesteld. Maar als je meerdere handhavingsadviezen ziet in opeenvolgende rapporten, dan is dat wél reden om goed door te lezen.

Wat betekent 'afgekeurd'?

Een afgekeurd rapport betekent dat de GGD oordeelt dat er op dat moment geen sprake is van verantwoorde kinderopvang. Dat klinkt heftig, en dat is het ook. Maar het betekent niet automatisch dat de locatie dicht moet. Er kan ook een verbetertraject worden ingezet. Wel is het een duidelijk signaal dat er serieuze tekortkomingen zijn geconstateerd.

Zo lees je een rapport in de praktijk

Je hoeft niet elk rapport van begin tot eind door te spitten. Met deze aanpak kom je snel tot de kern:

1. Begin bij de samenvatting of beschouwing - Hier staat op hoofdlijnen wat de inspecteur heeft aangetroffen. Je leest direct of er overtredingen zijn geconstateerd en of er een handhavingsadvies is gegeven.
2. Kijk welke domeinen zijn beoordeeld - Niet elk domein wordt altijd meegenomen. Check welke domeinen zijn onderzocht en of daar overtredingen bij staan.
3. Let op het type overtreding - Gaat het om een administratief punt of om de pedagogische praktijk? Is de veiligheid in het geding?
4. Kijk of er een herstelaanbod is gedaan - En zo ja, of de overtreding daadwerkelijk is hersteld.
5. Vergelijk met eerdere rapporten - Één overtreding hoeft geen probleem te zijn. Maar als dezelfde overtreding terugkomt, is dat veelzeggend.

Waar je nog meer op kunt letten

Naast het rapport zelf zijn er een paar dingen die je als ouder kunt doen:

• Vraag de opvang zelf om toelichting - Een goed kinderdagverblijf is open over het inspectierapport en legt graag uit wat er is gevonden en wat ze eraan hebben gedaan.
• Bekijk de zienswijze - Onderaan het rapport staat soms een zienswijze van de opvanghouder. Daarin reageert de houder op de bevindingen. Het geeft je een beeld van hoe de opvang omgaat met feedback.

Plaats het in perspectief

Een overtreding in een rapport is geen reden voor paniek, maar wel een reden om even goed te lezen. Let op het type overtreding, of het hersteld is, en of je een patroon ziet. En als je twijfelt: vraag het gewoon aan de opvang. De meeste kinderdagverblijven, gastouders en bso's werken hard om goede opvang te bieden, en staan open voor vragen van ouders.